Թուրքիայի Հայոց Պատրիարքությունը խորը մտահոգություն է հայտնել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի և վեց եպիսկոպոսների նկատմամբ իրականացվող աննախադեպ քրեական հետապնդման կապակցությամբ։
Կարգալույծ արված հոգևորականի շուրջ ծագած սկանդալը տեղափոխվել է դատական հարթություն՝ հանգեցնելով Հայ Առաքելական Եկեղեցու ղեկավարի երկրից ելքի արգելքին և արժանանալով հոգևոր կենտրոնների խիստ արձագանքին։
Իր պաշտոնական հայտարարության մեջ Թուրքիայի Հայոց Պատրիարքական Աթոռը լիակատար զորակցություն է հայտնել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին՝ ընդգծելով, որ այն հայ ժողովրդի հոգևոր միության հիմքն է։ Պատրիարքությունը կոչ է արել պատասխանատուներին պաշտպանել եկեղեցին և ներեկեղեցական հարցերը չվերածել դատական վեճերի։
«Վեհափառ Հայրապետին և եպիսկոպոսներին դատարաններ կանչելն ու նրանց մեղադրելը վիրավորում է եկեղեցու պատիվը», - ասված է հայտարարության մեջ, որտեղ նաև շեշտվում է, որ նման գործընթացներն անտեսում են սահմանադրական երաշխիքները:
Դատական վարույթը մեկնարկել է օգոստոսի 7-ին Վաղարշապատի դատարանում, որտեղ կայացել է Գարեգին Երկրորդի և Գերագույն հոգևոր խորհրդի անդամ վեց եպիսկոպոսների գործով նախնական դատալսումների առաջին նիստը, որն ավարտվել է դատավորի ինքնաբացարկով։
Որպես մեղադրյալ, Կաթողիկոսից բացի, ներգրավված են Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանը, Հայկազուն արքեպիսկոպոս Նաջարյանը, Վահան եպիսկոպոս Հովհաննէսեանը, Էդգար և Արթուր եպիսկոպոս Հակոբյանները։ Նրանց բոլորին մեղադրանք է առաջադրվել, իսկ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի ելքը Հայաստանից պաշտոնապես արգելվել է։
Իրավական հակամարտությունը ծագել է 2026 թվականի հունվարին, երբ Կաթողիկոսի որոշմամբ Մասսյացոտնի թեմի առաջնորդ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը (Արման Սարոյան) հեռացվել է պաշտոնից։ Մայր Աթոռի տեղեկատվական համակարգն այդ առիթով պարզաբանել էր. «Տնօրինության համար հիմք են ծառայել առաջնորդի հանգամանքը չարաշահելու, պարտականությունների մեջ թերանալու, թեմի եկեղեցականների նկատմամբ հարկադրանք ու ճնշումներ գործադրելու պարագաները»։
Սակայն Սարոյանը դիմել էր Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան, որն էլ որոշել էր, որ մինչև գործի քննության ավարտը նա պետք է շարունակի պաշտոնավարել և տնօրինել ֆինանսները։
Չնայած դատարանի միջանկյալ որոշմանն ու Հարկադիր կատարման ծառայության ծանուցմանը՝ Գարեգին Բ-ն և Գերագույն հոգևոր խորհուրդը որոշել են վերջնականապես կարգալույծ անել Սարոյանին։ Դատախազությունն այս քայլը որակել է որպես դատարանի պահանջի դիտավորյալ խախտում։ Իրենց հերթին, Մասսյացոտնի թեմի հոգևորականները դեմ են արտահայտվել աշխարհիկ դատարանի որոշմանը, որն իրենց փաստացի պարտադրում է որպես հոգևոր առաջնորդ ճանաչել աշխարհական դարձած անձի։
Հայտնի է նաև, որ նախկին եպիսկոպոս Սարոյանն այն հոգևորականների թվում էր, ովքեր պահանջում էին Կաթողիկոսի հրաժարականը, հանդիպումներ էին ունենում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ և պարբերաբար հրապարակային քննադատության ենթարկում ՀԱԵ ղեկավարին։
