Երբ Հայաստանի վարչապետը Եվրոպական խորհրդարանի ամբիոնից խոսում է երկրի եվրոպական ձգտումների մասին, ինչո՞ւ է որպես գլխավոր խոչընդոտ մատնանշում Վրաստանի և ԵՄ-ի միջև սառեցված հարաբերությունները։ Արդյոք սա դիվանագիտական պարզ ժե՞ստ է, վրացական լոբբինգն առաջ տանելու փոխհամաձայնությո՞ւն, թե՞ հաշվարկված «ալիբի»՝ եվրաինտեգրման ճանապարհին հնարավոր ձգձգումներն արդարացնելու և Եվրոպայի թերահավատությունը մեղմելու համար։ VERELQ-ի հետ զրույցում քաղաքական վերլուծաբան Հակոբ Բադալյանը վերծանում է Նիկոլ Փաշինյանի ելույթի տողատակերը՝ քննարկելով հայ-վրացական լոգիստիկ բարդ հանգույցների, տարածաշրջանային շահերի և ներքաղաքական ու նախընտրական օրակարգերի խորքային փոխկապակցվածությունը։ Լուսանկարում Հակոբ Բադալյանն է, լուսանկարը` 168.am-ի VERELQ: Ինչո՞վ եք պայմանավորում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը Եվրոպական խորհրդարանում, որտեղ նա, կարծես հանդես գալով Վրաստանի անունից, հստակ ընդգծեց, որ Հայաստանի՝ դեպի Եվրամիություն ինտեգրման ճանապարհին ամենամեծ խոչընդոտը Վրաստանի և ԵՄ-ի միջև սառեցված հարաբերություններն են։ Ինչո՞ւ նա առաջին անգամ նման բաց տեքստով խոսեց այդ մասին։  Հակոբ Բադալյան: Հաշվի առնելով, որ ելույթից ընդամենը մի քանի օր առաջ նա աշխատանքային այցով գտնվում էր Վրաստանում, կարող ենք ենթադրել, որ այդ հայտարարությունը նախապես համաձայնեցված էր, քանի որ հակառակ դեպքում այն առնվազն տարօրինակ կհնչեր։ Անգամ համաձայնեցված լինելու պարագայում, հայտարարությունը որոշակիորեն տարօրինակ է։ Հայաստան-Եվրամիություն հարաբերությունները նախևառաջ չափորոշիչների (ստանդարտների) ընդունման և կիրարկման մասին են, և տեսանելի հեռանկարում կամ առնվազն այս փուլում դրանք չեն ենթադրում ֆիզիկական ճանապարհի հարց։ Երրորդ երկրով՝ տվյալ դեպքում Վրաստանով որպես ֆիզիկական ճանապարհով պայմանավորել Հայաստան-Եվրոպա հարաբերություններն ինքնին արտասովոր է։ Հետևաբար, ես նույնպես հակված եմ կարծելու, որ դա Վրաստանի հետ նախապես համաձայնեցված քայլ էր։ Կարծում եմ՝ Վրաստանը, իր հերթին նպաստելով Հայաստան-Ադրբեջան հաղորդակցությանը (ինչը Նիկոլ Փաշինյանի համար խիստ կարևոր է նախընտրական քարոզչության տեսանկյունից), ակնկալում է, որ ի պատասխան դրա՝ Փաշինյանն էլ Եվրոպայում կիրականացնի յուրատեսակ վրացական լոբբինգ։ Մյուս կողմից, ըստ իս, այստեղ Փաշինյանի համար կա նաև այլ ենթատեքստ։ Նա հրաշալի հասկանում և պատկերացնում է, որ Հայաստանի՝ դեպի եվրաինտեգրում և Եվրամիության անդամակցություն տանող մեծ մղումը բուն Եվրոպայում պահանջարկ չունի։ Այս տեսանկյունից Վրաստանի գործոնի հիշատակումը Նիկոլ Փաշինյանի համար յուրօրինակ ալիբի է։ Նա գիտակցում է, որ Վրաստան-ԵՄ հարաբերությունների կարգավորման մեծ քաղաքական հեռանկար առայժմ չկա։ Ուստի այս հանգամանքը նրա համար հարմար արդարացում է՝ ապագայում Եվրամիության հետ հարաբերություններում որոշ քայլերի ձգձգումը բացատրելու կամ ԵՄ կողմից առաջացող հնարավոր պահանջների ու կասկածների դեմն առնելու համար։ Վրացական թեման այս առումով շատ լավ ալիբի է դառնում։ VERELQ: Այսինքն՝ ուղերձն այն է, որ մենք ցանկանում ենք ինտեգրվել Եվրոպային, սակայն կան խնդիրներ և ֆիզիկական խոչընդոտներ մեր ճանապարհին, ուստի մեզանից մի պահանջեք ավելին, քան մենք ի վիճակի ենք տալ։ Հակոբ Բադալյան: Կարծում եմ՝ Եվրամիության հետ փոխհարաբերություններն ունեն հետևյալ տրամաբանությունը. Եվրոպային պարզապես ձեռնտու չէ Հայաստանի հանդեպ չափազանց մեծ պատասխանատվություն ստանձնել։ VERELQ: Իհարկե, դա տրամաբանական է։ Հակոբ Բադալյան: Ելնելով դրանից՝ Եվրամիությունը մշտապես փորձելու է կասկածի տակ առնել Նիկոլ Փաշինյանի քայլերը և տարբեր ձևաչափերով (թե՛ բաց տեքստով, թե՛ ենթատեքստերով) արտահայտելու է այդ թերահավատությունը։ Ի պատասխան սրա՝ Փաշինյանին էլ իր հերթին հակափաստարկ և խաղաքարտ է պետք։ Իմ խորին համոզմամբ՝ Եվրոպա-Վրաստան հարաբերություններն օգտագործվում են հենց որպես այդպիսի խաղաքարտ և ալիբի, իսկ հարցի բարձրաձայնումն ուներ հենց այս նպատակը։ VERELQ: Ինչպես արդեն հիշատակեցիք, մինչ այդ Նիկոլ Փաշինյանը գտնվում էր Թբիլիսիում։ Բոլորիս է հայտնի, որ հայ-վրացական հարաբերություններում առկա են բեռնափոխադրումների և լոգիստիկ այլ բնույթի խնդիրներ։ Արդյոք Վրաստանին ուղղված նրա այս ժեստը նպատակ ուներ նաև նպաստելու այդ հարցերի կարգավորմանը։ Եվ ըստ Ձեզ՝ այցի արդյունքում այդ լոգիստիկ բարդությունները գոնե որոշակիորեն թեթևացե՞լ կամ լուծվե՞լ են։ Հակոբ Բադալյան: Դժվարանում եմ հստակ ասել, քանի որ դրա վերաբերյալ պետք է խոսեն անմիջապես այդ խնդիրներին առնչվող մարդիկ՝ գնահատելով լուծումների առկայությունը կամ բացակայությունը։ Այս առումով ես սպառիչ տեղեկատվություն չունեմ, սակայն անկասկած է, որ դրանք դարձել են քննարկման առարկա։ Հատկապես Իրանի շուրջ ստեղծված ռազմական լարվածության պայմաններում, երբ օբյեկտիվորեն ակնկալվում է, որ իրանական լոգիստիկան խնդիրներ է ունենալու, հյուսիսային ուղիների կարևորությունը Հայաստանի համար կտրուկ մեծանում է։ Ինչպես նշեցի, Նիկոլ Փաշինյանի համար հատկապես կարևոր է նաև Ադրբեջանի բաղադրիչը՝ նախընտրական քարոզչության համատեքստում։ Մենք, օրինակ, տեսնում ենք, որ Վրաստանը հայտարարում է ադրբեջանական բենզինի տարանցման համար սիմվոլիկ գին սահմանելու մասին։ Ուշագրավն այն է, որ Ռուսաստանից կամ այլ վայրերից ներկրվող վառելիքի համար նման արտոնություն չի սահմանվում։ Սա հուշում է, որ Ադրբեջանից եկող բենզինը Փաշինյանի առաջ մղած «խաղաղության քարոզչության» էական բաղադրիչներից մեկն է։ Այս տեսանկյունից բոլոր հարցերը փոխկապակցված են։ Վրաստանն էլ իր հերթին անկասկած փորձում է օգտագործել Հայաստան-Եվրամիություն հարաբերությունների ներկայիս դինամիկան՝ ակնկալելով, որ Երևանն այդ հարթակում կփորձի պաշտպանել և ներկայացնել նաև վրացական շահերը։