Երևանում հերթական անգամ հավաքվել են եվրոպական «արժեքների» շրջիկ վաճառականները։ Մեծ հանդիսավորությամբ, խրոխտ դեմքերով, դիվանագիտական ժպիտների ստանդարտ փաթեթով նրանք եկել էին հերթական անգամ հայ ժողովրդին բացատրելու, թե ինչ մեծ «բախտ» է վիճակվել մեզ՝ դառնալու աշխարհաքաղաքական լաբորատոր մուկ։ Եվ այդ ֆոնին Ֆրանսիայի նախագահի շուրթերով հնչեց խոստովանություն, որը, որքան էլ փաթեթավորված էր քաղաքակիրթ բառապաշարով, ըստ էության մերկացրեց Հայաստանի շուրջ կատարվովի բուն բովանդակությունը։ Էմանուել Մակրոնը հնչեցրեց գրեթե հրճվալից գնահատական, ըստ որի՝ ութ տարի առաջ Հայաստան ոչ ոք չէր գա, քանի որ այն դիտվում էր որպես Ռուսաստանի «դե ֆակտո արբանյակ», իսկ հիմա, Նիկոլ Փաշինյանի «թավշյա հեղափոխությունից» հետո, երկիրը «ապառիսկայնացվել» է և դարձել ընդունելի։ Ահա և ամբողջ ճշմարտությունը՝ առանց ավելորդ դիմակների։ Արևմուտքը բաց տեքստով ասում է՝ Հայաստանը արժեքավոր է այնքանով, որքանով հեռանում է Ռուսաստանից։ Ոչ այնքան որպես պետություն, ոչ այնքան որպես վտանգված ժողովուրդ, ոչ այնքան որպես պատերազմ և Եղեռն տեսած տարածաշրջան, ոչ այնքան որպես դարավոր քաղաքակրթություն՝ կանգնած լոկ պատմական հիշողություն դառնալու վտանգի առջև, այլ որպես հակառուսական հարթակ, որպես քաղաքական ցուցանակ՝ «նայեք, ևս մեկ երկիր դուրս ենք բերում Մոսկվայի ազդեցությունից»։ Եվ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունն այդ ծրագրի կատարյալ տեղական օպերատորն է դարձել։ «Ապառիսկայնացո՞ւմ»․ ոչ, ռիսկերի կատարյալ ինկուբատոր Մակրոնի շուրթերից հնչած «de-risking»-ը՝ ապառիսկայնացումը, քաղաքական ցինիզմի դասական նմուշ է։ Ո՞ր ռիսկից է ազատվել Հայաստանը։ Արցախը չկա։ 120 հազար հայ բռնի տեղահանվեց սեփական հայրենիքից։ Ադրբեջանը վերահսկում է ռազմավարական բարձունքներ։ Սահմանները վերածվել են մշտական շանտաժի առարկայի։ Բաքուն ամեն շաբաթ նոր պահանջ է ներկայացնում՝ Սահմանադրությունից մինչև «միջանցք»։ Թուրքիան շարունակում է նույն պանթյուրքիստական գիծը, պարզապես ավելի ինքնավստահ։ Սա՞ է ապառիսկայնացումը։ Սա ռիսկերի բազմապատկման, պետական իմունիտետի կազմաքանդման, անվտանգության համակարգի գիտակցված ոչնչացման հետևանքն է։ Եվ դա տեղի ունեցավ ոչ թե պատահաբար, այլ այն պահից, երբ 2018-ի փողոցային բեմադրությունը ներկայացվեց որպես «ժողովրդավարական փրկություն», իսկ իրականում դարձավ արտաքին վերադասավորման մեկնարկ։ Հայաստանին ասացին՝ Ռուսաստանից հեռացեք, մենք ձեզ խաղաղություն կտանք։Արդյունքում ստացանք՝ Ռուսաստանից հեռացած, բայց խաղաղությունից էլ զրկված մի երկիր։ Սա, պարոն Մակրոն, ազգային անվտանգության և Հայաստանի Հանրապետության դեմ իրականացված հանցագործություն է, այլ ոչ թե Ձեր նշած «de-risking»-ը՝ ապառիսկայնացումը։ Իսկ դուք, խոսելով Ֆրանսիայի և եվրոպական արժեքների անունից, ոչ միայն քաղաքական հովանավորություն եք տալիս այդ ազգային աղետին, այլ ձեր գունազարդված բառապաշարով փորձում եք բարոյապես օրինականացնել մի հանցագործություն, որի հետևանքները հայ ժողովուրդը դեռ տասնամյակներ շարունակ է կրելու։ Փաշինյանը Հայաստանը դարձրեց հակառուսականության փորձադաշտ Փաշինյանի արտաքին քաղաքականության առանցքային և ամենավտանգավոր առանձնահատկությունն այն է, որ այս իշխանությունը վաղուց դադարել է Հայաստանի սեփական անվտանգային ու պետական խնդիրները դիտարկել որպես առաջնային լուծման ենթակա հարցեր։ Փոխարենը Հայաստանը աստիճանաբար ներքաշվում է այնպիսի աշխարհաքաղաքական գործընթացների մեջ, որոնց օրակարգը ձևավորվում է ոչ թե Երևանում, այլ արտաքին ուժային կենտրոններում։ Այսինքն՝ իշխանությունը չի փորձում Հայաստանը հեռու պահել մեծ տերությունների հակադրություններից և այդ բախումների հետևանքներից, այլ հակառակը՝ երկիրը դարձնում է այդ հակադրությունների ներսում օգտագործվող տարածք։ Արևմուտքի համար այսօր գլխավոր խնդիրներից մեկը Ռուսաստանին հնարավորինս շատ ճակատներում թուլացնելն է։ Ուկրաինան ռազմական ճակատ է, Վրաստանը, Մոլդովան ՝ քաղաքական, էերգետիկ ճակատ, իսկ Հայաստանը վերածվում է կովկասյան ռազմավարական լոգիստիկայի ճակատի և հակառուսական ցուցափեխկի՝ «նախկին ռուսական դաշնակից, որը հրաժարվում է Մոսկվայից» ցուցադրական օրինակով։ Հենց այդ պատճառով են եվրոպացի պաշտոնյաները հերթով գալիս Երևան, գովում «բարեփոխումները», խոսում «ինքնիշխանությունից», «խաղաղության խաչմերուկից», «դիվերսիֆիկացիայից»։ Որովհետև նրանց համար կարևոր չէ՝ Հայաստանը պաշտպանվա՞ծ է, թե՞ ոչ։ Կարևոր է, որ Հայաստանը հեռանա ռուսական անվտանգության համակարգից և քաղաքականորեն տեղակայվի հակառուսական ճամբարում։ Այսինքն՝ Փաշինյանը ոչ թե հավասարակշռել է, այլ երկիրը դրել է լուրջ գոյաբանական վտանգի տակ։ Ֆրանսիական «սերը»՝ հերթական փափուկ բարձ Առանձին թեմա է Ֆրանսիայի դերակատարությունը։ Տարիներ շարունակ հայ հասարակության մի հատվածի համար այս երկիրը ներկայացվեց որպես գրեթե փրկիչ ուժ։ Ամեն անգամ, երբ Երևանը հերթական պարտությունն էր կրում, Փարիզից հնչում էր մի գեղեցիկ հայտարարություն, մի հուզիչ ելույթ, մի խորհրդարանական բանաձև, և Հայաստանում տեղեկատվական փուչիկ էր փչվում՝ «ահա, Ֆրանսիան մեզ հետ է»։ Հիշենք 2020-ի նոյեմբերը։ Ֆրանսիայի Սենատը մեծ ոգևորությամբ ընդունեց Արցախի անկախությունը ճանաչելու կոչ պարունակող բանաձև։ Դահլիճում հնչեցին բոցաշունչ ճառեր՝ ինքնորոշում, արդարություն, պատմական արդարություն։ Հայ հանրությունը կրկին տարվեց էմոցիոնալ ինքնախաբեությամբ։ Իսկ հետո՞։ Հետո՝ ոչինչ։ Ոչ ճանաչում եղավ, ոչ քաղաքական ճնշում, ոչ գործնական քայլ, ոչ անվտանգության մեխանիզմ։ Որովհետև այդ բանաձևի նպատակը ոչ թե հայերին օգնելն էր, այլ հայերի վրա ազդեցություն պահելը՝ կեղծ հույսի միջոցով։ Կարճ ասած՝ խաբելը։ Եվ հենց այդ նույն եվրոպական բարձր հովանավորությամբ 2022-ից սկսվեց նոյեմբերի 9-ի եռակողմ փաստաթղթի դելեգիտիմացման գործընթացը, որի վերջնարդյունքը դարձավ Արցախի վերջնական հանձնումը։ Այսինքն՝ նախ հայերին կերակրեցին ճանաչման պատրանքով, հետո նույն հայերին տարան Արցախից հրաժարման ճանապարհով։ Երևանը դարձել է դեկորացիա, իսկ Հայաստանը՝ բանակցային մանրադրամ Այսօր Երևանում հավաքվող այս «բարեկամների» դեմքերին նայելիս մեկ հարց է առաջանում․ նրանցից ո՞վ է պատասխան տալու հայ ժողովրդի կորսված հայրենիքի, քանդված անվտանգության, նվաստացված պետականության համար։ Զելենսկին եկել է Ռուսաստանի դեմ ավելի շատ պատժամիջոց քարոզելու։Մակրոնը եկել է Փաշինյանի հեղափոխությունը և Ռուսաստանից «անկախանալը» գովերգելու։Եվրոպացի մյուս պաշտոնյաները եկել են ժողովրդավարության մասին և հակառուսական քարոզներով հանդես գալու։ Բայց նրանցից ոչ մեկը չի եկել ասելու՝ ինչպե՞ս պիտի վերակառուցվի հայկական անվտանգությունը, ինչպե՞ս պիտի կանխվի ադրբեջանական նոր ագրեսիան, ինչպե՞ս պիտի վերականգնվի ազգային արժանապատվությունը։ Որովհետև դա նրանց օրակարգը չէ։ Նրանց օրակարգը հետևյալն է՝ Հայաստանը պահել իրենց ազդեցության տակ, օգտագործել որպես Մոսկվայի դեմ քարոզչական ցուցափեխկ և միաժամանակ թույլ չտալ, որ այս հասարակությունը սթափ գնահատի, թե ինչ գին է վճարում այդ «եվրոպական ուշադրության» համար։ Վերջաբան Այս իշխանությունը տարիներ շարունակ հասարակությանը համոզել է, թե հակառուսական հռետորաբանությունը ինքնիշխանություն է, արևմտյան ժպիտները՝ անվտանգություն, եվրոպական գագաթնաժողովները՝ միջազգային հաջողություն։ Իրականությունը հակառակն է։ Հայաստանը երբեք այսքան միայնակ, այսքան խոցելի, այսքան ճնշման տակ չի եղել։ Եվ երբ Մակրոնը հպարտությամբ ասում է, որ Հայաստանը այլևս Ռուսաստանի արբանյակ չէ, նա իրականում արձանագրում է մեկ բան՝ երկիրը հաջողությամբ դուրս է բերվել նախկին անվտանգության գոտուց, բայց դեռ չի մտցվել որևէ նոր պաշտպանված համակարգի մեջ։ Այսինքն՝ մեզ թողել են բաց դաշտում։ Փաշինյանն այդ բաց դաշտը ներկայացնում է որպես անկախություն։ Եվրոպացիները՝ որպես ժողովրդավարական ձեռքբերում։ Իսկ ժողովուրդը ամեն օր վճարում է դրա գինը՝ տարածքով, իրավունքով, ապագայով։ Սա է ողջ պատկերը։ Մակրոնի երևանյան ելույթը ընդամենը պատահաբար բարձրաձայնեց այն, ինչ վաղուց կատարվում է լուռ՝ Հայաստանը վերածվել է հակառուսականության հայկական պլացդարմի, մինչդեռ հայ ժողովրդին դա վաճառվում է որպես խաղաղության, ժողովրդավարության և ապագայի նախագիծ։ Ճակատագրի հեգնանքը նրանում է, որ նման նախագծերի գինը միշտ վճարում են ոչ թե նախագծողները, այլ փորձադաշտ դարձած ժողովուրդները։ Աղբյուր՝ Հայկական հանրային տրիբունալ