Ինչպես փրկել Հայաստանի արտահանումը. տնտեսագետի առաջարկը կառավարությանը

Ռուսաստանի կողմից սկսված այսպես կոչված «ծիրանածաղիկային պատերազմից» հետո հայկական լրատվական դաշտը ողողված է տարբեր երկրներ թարմ պտուղ-բանջարեղենի, ծաղիկների կամ ձկան փոքր խմբաքանակների արտահանման մասին լուրերով՝ Լատվիա, ԱՄԷ, Լեհաստան։

Տնտեսագետ Հայկազ Ֆանյանի դիտարկմամբ՝ կառավարության, տեղացի գործարարների, դիվանագետների և Սփյուռքի ջանքերը գովելի են, սակայն դրանք խնդրի հիմնարար լուծում չեն ապահովում։

«Չեմ ուզում ստվերել նրանց աշխատանքը, բայց սա թերևս միայն ժամանակավոր լուծում է և մի քանի տարվա կտրվածքով չի կարող կայուն և մեծածավալ արտահանում ապահովել»,- նշում է փորձագետը։

Հունիսից ի վեր գործադիրը խոցելի գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման համար զգալի սուբսիդիաներ է հատկացրել, որոնց ծավալը մինչև տարեվերջ կարող է հասնել 14-20 միլիարդ դրամի։ Ֆանյանը նկատում է, որ «կրակ հանգցնելու» տրամաբանության մեջ այս քայլը գուցե տեղին է, բայց կայուն արտահանման համար դրա արդյունավետությունը խիստ կասկածելի է։

Որպես օպտիմալ ելք՝ տնտեսագետն առաջարկում է բանակցություններ սկսել միջազգային խոշոր ագրեգատոր-լոգիստիկ ընկերությունների (Dole, Greenyard, The Greenery և այլն) հետ՝ նրանց հայկական շուկա ներգրավելու նպատակով։

Թեև տեղական ֆերմերային տնտեսությունների մեծ մասը դեռ չի բավարարում այդ կորպորացիաների խիստ պահանջներին, այս ուղղությամբ պետք է օր առաջ գործուն քայլեր ձեռնարկել։ Ըստ Ֆանյանի՝ 40-50 միլիոն դոլարի հասնող պետական սուբսիդիաներն արժե տրամադրել հենց այս կազմակերպություններին՝ պայմանով, որ նրանք տեղում լոգիստիկ ենթակառուցվածքներ կձևավորեն և կստանձնեն արտահանման հստակ պարտավորություններ։

Ռուսաստանի կողմից հայկական գյուղմթերքի ներմուծման սահմանափակումների ֆոնին ոլորտում կտրուկ անկում է արձանագրվել։ 2026 թվականի հունիսին պտուղ-բանջարեղենի, ձկան և ծաղկի արտահանումը, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ, նվազել է 74,5 տոկոսով, իսկ հուլիսին՝ 47 տոկոսով։ Տնտեսվարողների կրած վնասները մեղմելու և արտահանման գործընթացը խրախուսելու նպատակով ՀՀ կառավարությունը որոշում էր կայացրել հատուկ ֆինանսական աջակցություն տրամադրելու վերաբերյալ։