Բյուջեի 12%-ը. Հայաստանի պարտքի բեռն արագորեն աճում է

Ազգային ժողովի աշխատակազմի նախկին ղեկավար Տիգրան Գալստյանը հրապարակել է համեմատական վերլուծություն, որն արձանագրում է Հայաստանի պետական պարտքի սպասարկման ծախսերի կտրուկ աճ տարածաշրջանի երկրների համեմատությամբ։

Ըստ փորձագետի ներկայացրած գծապատկերի, որն ընդգրկում է 2011-ից 2023 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը, Հայաստանի պետական պարտքի սպասարկման բեռը պետական բյուջեի 5%-ից հասել է ավելի քան 12%-ի: Գալստյանն ուշադրություն է հրավիրում այն փաստին, որ ԱՊՀ և տարածաշրջանային գործընկերների ֆոնին հանրապետության ցուցանիշներն ամենաբարձրն են և դրսևորում են սրընթաց աճ։ Համեմատության համար նշենք, որ Վրաստանում, Ղազախստանում և Ադրբեջանում նույն ժամանակահատվածում համանման ծախսային հոդվածը մնացել է կայուն՝ տատանվելով 2%-ից 5%-ի սահմաններում։

Անգամ Ղրղզստանում և Մոլդովայում, չնայած վերջին տարիների որոշակի աճի դինամիկային, պարտքային բեռը 2023 թվականին չի գերազանցել 6%-ի շեմը, ինչը կրկնակի պակաս է հայաստանյան ցուցանիշից։

Իր հրապարակման մեջ նախկին պաշտոնյան ընդգծում է, որ ստեղծված իրավիճակը զրկում է երկիրը զարգացման ռեսուրսներից։ Նրա հաշվարկներով՝ պետական բյուջեի յուրաքանչյուր ութերորդ դրամն ուղղվում է ոչ թե պաշտպանունակության ամրապնդմանը, կրթությանը, առողջապահությանը կամ ենթակառուցվածքների զարգացմանը, այլ նախկինում ստանձնած պարտավորությունների մարմանն ու տոկոսավճարներին։ Փորձագետը նման թվերը համարում է պետական ֆինանսական քաղաքականության որակի ուղիղ ցուցիչ:

Վերլուծաբանը նախազգուշացնում է լուրջ մակրոտնտեսական ռիսկերի մասին ներկայիս միտումի պահպանման դեպքում։ Ըստ Գալստյանի՝ առաջիկա տարիներին Հայաստանը կարող է կանգնել բարդ ընտրության առաջ. կա՛մ նոր վարկեր ներգրավել բացառապես հին պարտքերը սպասարկելու նպատակով, կա՛մ արմատապես կրճատել պետական ծախսերը կենսականորեն կարևոր ոլորտներում։ Փորձագետն ամփոփում է, որ նման հետագիծը տանում է ոչ թե դեպի զարգացում, այլ դեպի երկրի խորը ֆինանսական կախվածություն: