Ի՞նչ են քննարկել Ադրբեջան մեկնած հայ փորձագետները. ասուլիս

Երևանում կայացել է «Խաղաղության կամուրջ» նախաձեռնության անդամների ասուլիսը, որոնք վերջերս այցելել էին Ադրբեջան։ Հայկական պատվիրակության անդամները խոսել են հումանիտար քննարկումների, կոմունիկացիաների վիճակի և բարդ խաղաղ գործընթացի պայմաններում հանրային տրամադրությունների փոփոխման հեռանկարների մասին:

«Խաղաղության կամուրջ» քաղաքացիական հասարակության նախաձեռնության շրջանակներում կայացել է փոխադարձ այցելությունների արդեն չորրորդ փուլը. Հայաստանը ներկայացնող 20 հոգանոց պատվիրակությունն այցելել է Ադրբեջան՝ հատելով սահմանի դեմարկացված հատվածը։ Հայկական պատվիրակության ղեկավար Արեգ Քոչինյանի խոսքով՝ գրեթե չորս տասնամյակ տևած հակամարտությունից հետո նման ձևաչափի պահպանումն ու ընդլայնումն ինքնին նշանակալի ձեռքբերում է։ Նա ընդգծել է, որ նախաձեռնությունը նպատակ չի հետապնդում վերաշարադրել կամ մոռանալ պատմությունը, այլ միտված է նոր նարատիվների և հասարակությունների գոյակցության հնարավորությունների ձևավորմանը: Քոչինյանը նշել է, որ խաղաղության գործընթացի հաջողության երաշխիքներ չկան, սակայն այս ուղղությամբ աշխատանքից հրաժարվելը երաշխավորում է, որ խաղաղություն երբեք չի լինի։

Պատվիրակության անդամ Նաիրա Սուլթանյանը ուշադրություն է հրավիրել բանակցությունների հումանիտար բլոկի վրա։ Հայկական կողմը բազմիցս բարձրացրել է գերիների, պահվող անձանց վերադարձի և անհայտ կորածների խնդիրները՝ հայտարարելով, որ այս հումանիտար ասպեկտների չլուծված լինելը հակասում է խաղաղ կարգավորման տրամաբանությանը։ Ադրբեջանական կողմն իր հերթին մտահոգություն է հայտնել ականապատ տարածքների խնդրի կապակցությամբ, որոնց պատճառով հարյուրավոր մարդիկ են տուժել, ինչպես նաև բարձրաձայնել է դեռևս 1990-ականների պատերազմից անհայտ կորածների հարցը: Ըստ Սուլթանյանի՝ նման շփումները թույլ են տալիս լսել դիմացինի կողմից խնդիրների ընկալման նրբությունները և աշխատել վստահության ամրապնդման ուղղությամբ, որպեսզի հումանիտար հարցերն ապաքաղաքականացվեն։

Այցի կարևոր ասպեկտներից էր տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ուսումնասիրությունը: Քաղաքագետ Սամվել Մելիքսեթյանը կիսվել է լոգիստիկ երթուղիների վիճակի վերաբերյալ դիտարկումներով: Նա ընդգծել է կտրուկ հակադրությունը Ադրբեջանում ժամանակակից քառուղի մայրուղիների ու ճեպընթաց գնացքների և Հայաստանում հնացած կոմունիկացիաների միջև: Նրա խոսքով՝ ադրբեջանա-վրացական մայրուղով 300 կմ ճանապարհն ավելի քիչ ժամանակ է պահանջել, քան Հայաստանի տարածքով 170 կմ-ը։ Մելիքսեթյանն արձանագրել է, որ տևական մեկուսացումն ու «փակ երկրի» կարգավիճակը բացասաբար են անդրադարձել Հայաստանի տարանցիկ մրցունակության վրա։ Նա նաև հավելել է, որ Ադրբեջանի համար Նախիջևանի հետ տրանսպորտային կապի հարցը մնում է առանցքային, և կոմունիկացիաների ապաշրջափակման գործընթացի ձգձգումը ռիսկեր է պարունակում։

Պատվիրակ Բորիս Նավասարդյանն ամփոփել է հանրային տրամադրություններին վերաբերող արդյունքները։ Նա նշել է, որ ադրբեջանցի գործընկերներն իրենց հասարակությունում արձանագրում են այն մարդկանց համամասնության աստիճանական աճ, ովքեր դրական են ընկալում Հայաստանի հետ հարաբերությունների նորմալացման գործընթացը։ Ակնկալվում է, որ Հայաստանում խորհրդարանական ընտրություններից հետո քաղաքացիական երկխոսության ձևաչափը կարող է ընդլայնվել՝ վերածվելով կլաստերային աշխատանքի, որտեղ երկու երկրների ոլորտային մասնագետները (բնապահպաններ, գործարարներ, տնտեսագետներ) կսկսեն ուղիղ շփումներ համատեղ նախագծերի իրականացման նպատակով: