Հայաստանը սկսում է քաղաքացիական ավիացիայի կառավարման համալիր բարեփոխումներ

Դեպի Եվրոպա ուղևորահոսքի աննախադեպ աճին զուգահեռ՝ Հայաստանը սկսում է քաղաքացիական ավիացիայի կառավարման համալիր բարեփոխումներ։ Կառավարությունը նախատեսում է ներգրավել միջազգային էքսպերտների և վերակազմավորել պետական կոմիտեն՝ անվտանգության համաշխարհային ստանդարտներին համապատասխանելու նպատակով:

Ապրիլի 23-ի նիստում կառավարության նիստում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ոլորտում համակարգային փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին։ Նրա խոսքով՝ երկրին ներկայումս չեն բավականացնում ժամանակակից մասնագիտական գիտելիքները ավիացիոն համակարգերն արդյունավետ կառավարելու և ճիշտ դիրքավորվելու համար։ Իրավիճակը շտկելու նպատակով իշխանությունները ծրագրում են կառավարման նոր մեխանիզմների ներդրում, որոնցից գլխավորը Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի կարգավիճակի վերադասավորումն է։ Գերատեսչությունը հնարավորություն կստանա ինքնուրույն ծառայություններ մատուցել և ձևավորել սեփական բյուջե։

Վարչապետը պարզաբանեց, որ ֆինանսական ինքնուրույնությունը թույլ կտա միջազգային շուկայում մրցունակ աշխատավարձեր առաջարկել և Հայաստան հրավիրել բարձրակարգ օտարերկրյա մասնագետների։ Բացի այդ, կառավարության ղեկավարն ընդգծեց, որ նախկին ընթացակարգային խոչընդոտները կվերացվեն, իսկ անվտանգության հարցերը կկարգավորվեն բացառապես միջազգային չափանիշներով՝ հրաժարվելով տեղական յուրահատկություններով առաջնորդվելու պրակտիկայից։

Կառավարման օպտիմալ մոդել մշակելու համար, որը կհամապատասխանի թե՛ ներպետական օրենսդրությանը, թե՛ գլոբալ պահանջներին, Հայաստանը սերտորեն կհամագործակցի Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության (ԻԿԱՕ) հետ։ Հրատապ բարեփոխումների պահանջը թելադրված է փոխադրումների ծավալների կտրուկ աճով. ըստ պաշտոնական տվյալների՝ 2017 թվականից ի վեր Հայաստանից դեպի Եվրամիության երկրներ ուղևորահոսքն ավելացել է 580 տոկոսով։

Որպես գործնական քայլ՝ գործադիրը հաստատեց Կոմիտեի վերակազմավորման որոշումը և պետական պահուստային ֆոնդից հատկացրեց շուրջ 321 միլիոն դրամ։ Այս միջոցներն ուղղվելու են ավիացիայի ոլորտում վերահսկողության ուժեղացմանը, կանոնակարգման ապահովմանը և ԻԿԱՕ-ի փորձագետների հետ գործակցության հաստատմանը:

Հայաստանը հայտնվել է Եվրոպական միության ավիացիոն «սև ցուցակում» (EU Air Safety List) 2020 թվականի հունիսին։ Թռիչքների անվտանգության միջազգային ստանդարտներին չհամապատասխանելու պատճառով հայկական բոլոր ավիաընկերություններին արգելվել է չվերթներ իրականացնել ԵՄ երկրների օդային տարածքում։ Անցած տարիների ընթացքում Հայաստանի կառավարությունը և Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեն պարբերաբար զեկուցել են լայնածավալ բարեփոխումների իրականացման և եվրոպացի աուդիտորների կողմից արձանագրված թերությունների փուլային վերացման մասին։

Սակայն, չնայած 2021 թվականին ԵՄ-ի հետ ստորագրված ավիացիոն համաձայնագրին և պահանջների հիմնական մասի կատարման վերաբերյալ իշխանությունների հավաստիացումներին, 2025 թվականի և 2026-ի սկզբի վերջին ստուգումների արդյունքում եվրոպական կառույցները նոր տեխնիկական բացթողումներ են հայտնաբերել։ Արդյունքում, անտեսելով գործադրված բոլոր ջանքերն ու հաջողությունների մասին պաշտոնական զեկույցները, Հայաստանը առայժմ շարունակում է մնալ եվրոպական սահմանափակումների ցանկում։